Het IJ rond

Geschiedenis van de oude zeedijken rond het IJ tot de opening van het Noordzeekanaal in 1876

19,95

Auteur Diederik Aten, Paul Schevenhoven
ISBN 9789492335258
Aantal pagina's 176
Illustraties Rijk geïllustreerd met prenten, tekeningen en kaarten

Iedereen kent de mythe van Hans Brinker, het jongetje uit de buurt van Haarlem die met zijn duim een lek in een dijk dichtte en zo een overstroming voorkwam. Vaak wordt dappere Hans in verband gebracht met de Spaarndammerdijk. Dit zonder twijfel tot verhoging van het drama. Van deze dijk langs het IJ hing namelijk eeuwenlang de waterveiligheid van het hart van Holland af.

In dit boek staat niet Hans Brinker, maar de historie van de Spaarndammerdijk en de andere dijken rond het IJ centraal. Dat oude IJ was een zeearm die van de Zuiderzee bij Amsterdam tot voorbij Beverwijk door Holland kronkelde. Speciaal bij noordwesterstormen ging van het IJ een grote dreiging uit. Dan schoot het waterpeil in een paar uur tijd meters omhoog en kregen de dijken het zwaar te verduren. In 1675 kwam het zeewater tot Leiden en in 1717 liepen zelfs in Alkmaar kelders vol na dijkdoorbraken.

De vijand was overal rond het IJ dezelfde, maar solidariteit viel in de strijd tegen de waterwolf vaak ver te zoeken. Zo probeerden Amsterdam, Haarlem, Leiden en het hoogheemraadschap van Rijnland de noordkant van het IJ weer verlaagd te krijgen. Als het water over die dijken heen kwam, zakte immers het peil in het IJ en was men aan de zuidkant gered.

In Het IJ rond volgen we al deze ontwikkelingen op de voet. Dat levert een boeiend verhaal op van geruzie over en weer, paalwormen en keistenen, stormen en doorbraken, geldgebrek en falend toezicht en mislukte reorganisaties. Eindpunt van dit boek vormt de aanleg van het Noordzeekanaal in combinatie met de inpoldering van het IJ in 1870-1876. Toen waren de dijken rond het IJ zeedijk af.

Het IJ rond is uitvoerig geïllustreerd. De vele kaarten en prenten geven een prachtig beeld van de wereld om het verdwenen IJ. Landschapsfotograaf Chris Schaatsbergen zorgde voor foto’s van de situatie anno 2020. Want hoewel grote delen van de IJ-dijken verdwenen zijn onder snelwegen, woonwijken en havens, slingeren ze op andere plekken gelukkig nog steeds langs de oude oevers van het IJ.

Trefwoorden cultureel erfgoed, dijken, geschiedenis, zeedijk